काठमाडौं । सोलुखुम्बु जिल्लाको दुधकोशी नदीमा निर्माण हुने ११० मेगावाट क्षमताको दुधकोशी पाँचौं जलविद्युत् आयोजना निर्माण हुने भएको छ । जिल्लाको माप्य दुधकोशी गाउँपालिका–२, ३, ४, ६ र ७ का विभिन्न क्षेत्रमा फैलिने गरी प्रस्ताव गरिएको हो ।

आयोजना स्थानीय स्तरमा ऊर्जा उत्पादनसँगै रोजगारी सिर्जनाको दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको छ । आयोजनाको विद्युतगृह माप्य दुधकोशी गाउँपालिका–४ अन्तर्गत काँकुखोला र दुधकोशी नदीको सङ्गम बिन्दुबाट करिब ७३० मिटर माथि निर्माण गरिनेछ । आयोजना सम्पन्न भएपछि राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा वार्षिक ६१७.८६ गिगावाट घण्टा विद्युत् आपूर्ति हुने अनुमान गरिएको छ । जसले देशको ऊर्जा आपूर्ति सुदृढ बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

निर्माण चरणमा ६० जना दक्ष, १५० जना अर्धदक्ष र ३५५ जना अदक्ष गरी ठूलो संख्यामा जनशक्तिले रोजगारी पाउनेछन् । यसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास गरिएको छ । विद्युत् विकास विभागले यस आयोजनालाई अर्धजलाशययुक्त (सेमी–रिजर्भायर) प्रकृतिमा निर्माण गर्न यसअघि नै सहमति प्रदान गरिसकेको छ। इन्डेपेन्डेन्ट पावर कम्पनी नेपालले प्रवद्र्धन गर्ने यस आयोजना प्रारम्भमा नदी प्रवाही (रन अफ द रिभर) मोडेलमा अघि बढाइएको थियो । तर पछिल्लो संरचनागत परिवर्तनसँगै अर्धजलाशययुक्त बनाइने भएपछि पूरक वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन प्रतिवेदन तयार गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयले उक्त पूरक वातावरणीय अध्ययनका लागि आवश्यक सुझाव उपलब्ध गराउन सरोकारवाला निकायसँग आग्रह गरेको छ । आयोजना निर्माणका लागि करिब २५.२८ हेक्टर सामुदायिक वन क्षेत्र प्रयोग हुने र यस क्रममा २ हजार ४५९ वटा खोटेसल्ला, बाँझ, चिलाउने, उत्तिस, मौवा, मलाट, भलायो र जामुन लगायतका रुख कटान गर्नुपर्ने देखिएको छ । प्राविधिक रूपमा आयोजनाको ग्रस हेड २३७.९ मिटर र रेटेड नेट हेड २२२.३ मिटर रहनेछ। उत्पादित विद्युत् नयाँ खिम्ती सबस्टेशन, देवीटार (दोलखा) मार्फत राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिनेछ ।

आयोजनाको कुल लागत करिब १९ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ । जसअनुसार प्रतिमेगावाट लागत करिब २० करोड रुपैयाँ पर्ने देखिन्छ । प्रवद्र्धक कम्पनीका अनुसार आयोजना निर्माण ५ वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।