महँगी र शिक्षा क्षेत्रको अव्यवस्थाविरुद्ध फ्रान्समा सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन हिंसात्मक बन्दै जाँदा त्यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक तथा वैचारिक सञ्जालले उपयोग गरिरहेको आरोप सार्वजनिक भएको छ । फक्स न्युज डिजिटलको अनुसन्धानले फ्रान्सको आन्दोलनसँग जोडिएका ५० संगठन पहिचान गर्दै अमेरिका, बेलायत, भारत, ब्राजिल र ग्रीसलगायत देशसम्म फैलिएको सञ्जालको चर्चा गरेको छ ।

रिपोर्टअनुसार पहिचान गरिएका ५० संगठनमध्ये १५ वटा विद्यार्थी वा युवा समूह हुन् । बाँकी ३५ मा श्रमिक युनियन, कम्युनिस्ट तथा समाजवादी संगठन, राजनीतिक दल र नागरिक अधिकारसम्बन्धी समूह छन् । यस्ता संगठनले प्रदर्शनमा समर्थक परिचालन गर्ने, हडतालको आह्वान गर्ने र सामाजिक सञ्जाल तथा सञ्चारमाध्यमबाट आन्दोलनलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रचार गर्ने गरेको रिपोर्टको दाबी छ ।

भारतदेखि अमेरिकासम्मका समूहको भूमिका कस्तो ?
रिपोर्टले फ्रान्समा आधारित ‘इन्डियन अलायन्स पेरिस’लाई पनि आन्दोलनलाई समर्थन गर्ने समूहका रूपमा उल्लेख गरेको छ । उक्त समूहले फ्रान्स र भारतका युवा प्रदर्शनकारीलाई एकै सन्देशमा समर्थन गर्दै सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरेको थियो । यसले विभिन्न देशका युवा आन्दोलनबीच वैचारिक समर्थन र डिजिटल प्रचारको सम्बन्ध देखाउँछ ।

अमेरिकामा आधारित ‘ब्रेकथ्रु न्युज’ले पनि फ्रान्सको विद्यार्थी आन्दोलनलाई प्रमुखताका साथ प्रचार गरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ । फक्स न्युजले यसलाई अमेरिकी व्यापारी नेभिल रोय सिङ्घमसँग जोडिएको व्यापक वामपन्थी सञ्जालको हिस्सा भएको आरोप लगाएको छ । बेलायतसहित अन्य देशका संगठन पनि आन्दोलनसँग सम्बन्धित समर्थन र प्रचारमा संलग्न रहेको रिपोर्टको दाबी छ । तर यी विवरणले भारत, अमेरिका वा बेलायती सरकार स्वयंले फ्रान्सको हिंसा सञ्चालन गरेको प्रमाणित गर्दैनन् ।

फ्रान्समा सुरुमा विद्यालयको कमजोर पूर्वाधार, शिक्षक अभाव र बढ्दो जीवनयापन खर्चविरुद्ध प्रदर्शन भएको थियो । तर प्रदर्शनका क्रममा सार्वजनिक भवनमा आगजनी, पसलमा लुटपाट र प्रहरीसँग झडप भएपछि परिस्थिति गम्भीर बनेको छ । लिमोजेसको टाउन हलमा आगलागी हुनु र पेरिसलगायतका सहरमा तोडफोडका घटना हुनुले आन्दोलनको स्वरूपमाथि प्रश्न उठाएको छ ।

राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले हिंसालाई कुनै पनि अवस्थामा उचित ठहर गर्न नसकिने बताएका छन् । विद्यार्थीका वास्तविक समस्या सम्बोधन गर्नुपर्ने भएपनि तिनलाई राजनीतिक उद्देश्यका लागि प्रयोग गरिँदै छ कि छैन भन्ने प्रश्न अहिले फ्रान्समा बहसको केन्द्रमा छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालको प्रचारले आन्दोलनलाई व्यापक बनाउन सहयोग गरेको हुन सक्छ । तर हिंसाको वास्तविक जिम्मेवारी छुट्याउन संगठनहरूको गतिविधि, आर्थिक स्रोत, समन्वय र प्रत्यक्ष संलग्नताबारे स्वतन्त्र अनुसन्धान आवश्यक छ ।