नेपालमा असोज महिनामा भएको लगातार वर्षाले जनधनमा क्षति पुर्‍याएको घटना सेलाउन नपाउँदै अर्को सातादेखि फेरि वर्षाको सम्भावना देखिएको छ। बंगालको खाडीमा विकसित न्यूनचापीय प्रणालीको प्रभावले देशका धेरै क्षेत्रमा वर्षा हुन सक्ने मौसमविद्हरूले बताएका छन्। केही स्थानमा भारी वर्षासमेत हुन सक्ने प्रारम्भिक अनुमान छ।

मौसमविद् डा. विनोद पोखरेलले सार्वजनिक गरेको विभिन्न चारवटा मौसम पूर्वानुमान मोडेलको औसत विश्लेषणअनुसार आगामी मंगलबारदेखि करिब एक सातासम्म वर्षा हुन सक्ने देखिएको हो। तर, वर्षाको क्षेत्र, मात्रा र तीव्रताबारे विभिन्न मोडेलका अनुमान एकरूप छैनन्। त्यसैले अहिले नै कुन क्षेत्रमा कति पानी पर्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्न नसकिने मौसमविद्हरूको भनाइ छ।

असोजमा भएको वर्षाले सडक, पुल, बस्ती र कृषि क्षेत्रमा क्षति पुर्‍याएको पृष्ठभूमिमा फेरि वर्षाको सम्भावना देखिएपछि यसको सम्भावित प्रभावबारे चासो बढेको छ। यद्यपि, आगामी साताको वर्षा असोजमा भएको वर्षाजत्तिकै व्यापक वा विनाशकारी हुन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न अहिले उपलब्ध पूर्वानुमान पर्याप्त छैन। त्यसका लागि वर्षाको वास्तविक मात्रा, अवधि र प्रभावित क्षेत्रको अवस्थासमेत विश्लेषण गर्नुपर्ने हुन्छ।

किसानलाई धान भित्र्याउने चटारो

वर्षाको सम्भावनाले अहिले धान काट्ने तयारीमा रहेका किसानलाई प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ। धान पाकिसकेको अवस्थामा पानी परे खेतमै रहेको बाली भिज्ने, काटेको धान सुकाउन समस्या हुने र उत्पादनको गुणस्तरमा असर पर्ने जोखिम रहन्छ। असिनासहित वर्षा भए कृषि क्षेत्रमा थप क्षति हुन सक्छ।

मौसमविद् पोखरेलले किसानलाई मौसमको पछिल्लो पूर्वानुमान हेरेर धान काट्ने र भित्र्याउने योजना बनाउन सुझाव दिएका छन्। सम्भव हुने किसानले वर्षा सुरु हुनुअघि नै बाली सुरक्षित स्थानमा भित्र्याउन वा मौसम अनुकूल भएपछि मात्र कटाइ गर्ने विकल्पमा विचार गर्न सक्छन्।

लगातार वा भारी वर्षा भए पहाडी क्षेत्रमा पहिरो जाने, खोलानालामा पानीको सतह बढ्ने र कमजोर सडकखण्डमा आवागमन प्रभावित हुने जोखिम रहन्छ। हिमाली क्षेत्रमा प्रतिकूल मौसमले पदयात्रा र अन्य पर्यटकीय गतिविधिमा बाधा पुर्‍याउन सक्छ।

तर, यी सम्भावित जोखिम हुन्, निश्चित रूपमा हुने घटना होइनन्। आगामी दिनमा मौसम पूर्वानुमानका मोडेलमा परिवर्तन आउन सक्ने भएकाले वर्षाको असरबारे थप स्पष्ट चित्र प्राप्त हुन बाँकी छ।

सम्भावित वर्षालाई ध्यानमा राख्दै किसान, यात्रु, पर्यटक र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकले मौसमसम्बन्धी आधिकारिक सूचना नियमित रूपमा हेर्नु आवश्यक छ। असोजको क्षतिबाट पाठ सिक्दै पूर्वतयारी गर्न सके सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणमा सहयोग पुग्न सक्छ।