काठमाडौं । इजरायलद्वारा लेबनानमा गरिएका हालसम्मकै तीव्र हवाई आक्रमणपछि मध्यपूर्व क्षेत्रको अवस्था पुनः तनावग्रस्त बनेको छ। सयौं सर्वसाधारणको ज्यान जाने गरी गरिएको यस आक्रमणले युद्धविरामको प्रभावकारिता माथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ भने इरानले अमेरिकासँग प्रस्तावित शान्ति वार्तालाई “अव्यावहारिक” भन्दै कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। यस घटनाले क्षेत्रीय स्थिरता अझै टाढा रहेको संकेत दिएको छ।

मंगलबार घोषणा गरिएको दुई हप्ते युद्धविरामलाई शान्तिको प्रारम्भिक संकेतका रूपमा लिइएको भए पनि त्यसको भोलिपल्टै इजरायलले लेबनानमा व्यापक आक्रमण सुरु गर्‍यो। लेबनानको नागरिक सुरक्षासेवा अनुसार उक्त आक्रमणमा २५४ जनाको मृत्यु भएको छ, जसमा राजधानी बेरुतमा मात्र ९१ जनाले ज्यान गुमाएका छन्। स्थानीय बासिन्दाहरूले केही आक्रमणहरू पूर्वसूचना बिना गरिएको आरोप लगाएका छन्, जसले नागरिक सुरक्षामाथि थप चिन्ता उत्पन्न गरेको छ।

यस घटनापछि इरानका संसद् सभामुख तथा प्रमुख वार्ताकार मोहम्मद बागर कालिबाफले इजरायलले हिज्बुल्लाहविरुद्ध आक्रमण जारी राख्दै युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप लगाए। साथै, अमेरिकाले इरानलाई आफ्नो आणविक कार्यक्रम परित्याग गर्न दबाब दिएको भन्दै उनले उक्त सहमति पनि उल्लंघन भएको बताएका छन्।

यस्तो अवस्थामा द्विपक्षीय वार्ता गर्नु उपयुक्त नहुने उनको भनाइले आगामी कूटनीतिक प्रयासहरू अन्योलमा परेको देखिन्छ।

अमेरिका र इजरायलले भने युद्धविराम लेबनानमा लागू नहुने स्पष्ट पारेका छन् । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले आक्रमण जारी रहने बताएका छन् भने अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले इरानले युद्धविरामको दायरा गलत बुझेको टिप्पणी गरेका छन्। यसले द्विपक्षीय विश्वासको अभाव र वार्ताको जटिलता झनै उजागर गरेको छ।

यसबीच, इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर अमेरिका र इरानबीच गहिरो मतभेद देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले युरेनियम समृद्धि रोक्न सहमति जनाएको दाबी गरे पनि इरानले भने उक्त अधिकार आफूलाई कायम रहेको जनाएको छ। यस विषयले भविष्यमा हुने वार्ताको मुख्य एजेन्डा निर्धारण गर्ने सम्भावना देखिन्छ।

युद्धको प्रभाव केवल सैनिक क्षेत्रमा मात्र सीमित नरही विश्व अर्थतन्त्रमा पनि देखिएको छ। युद्धविरामको घोषणापछि विश्व शेयर बजारमा वृद्धि भएको छ भने तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। तर, इरानले खाडी क्षेत्रका ऊर्जा संरचनामा आक्रमण गरेपछि तथा हर्मुज जलडमरूमध्य पूर्ण रूपमा नखुल्दा विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा अनिश्चितता कायम छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस अवस्थाप्रति चासो व्यक्त गरेको छ । फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले लेबनानमाथिको आक्रमणको कडा निन्दा गरेका छन् ।

यता, विभिन्न युरोपेली देशहरू, जापान र क्यानडाले युद्धविरामलाई स्वागत गर्दै द्वन्द्वको अन्त्य गर्न आह्वान गरेका छन्।